Praktische uitvoering
De praktische organisatie van orgaandonatie na euthanasie: wie doet wat, welke voorbereiding nodig is en wat er op de dag zelf gebeurt — inclusief de verschillen met de Belgische procedure.
Alle onderwerpen voor professionals
Taakverdeling: uitvoerend arts en ODC
- De uitvoerend arts is verantwoordelijk voor de euthanasie, de toetsing en de communicatie met de patiënt; het donatietraject voegt daar geen extra taken aan toe.
- De orgaandonatiecoördinator (ODC) neemt de donatielogistiek uit handen: het vooronderzoek, de planning van de OK, de samenwerking met Eurotransplant en de begeleiding van patiënt en naasten rondom de donatie.
- Zo kan de uitvoerend arts zich richten op zijn eigen rol bij de euthanasie, wetende dat de donatie medisch en logistiek door de ODC en het donatieteam wordt begeleid.
- Voor overleg en aanmelding: de NTS is op werkdagen van 9.00 tot 17.00 uur bereikbaar via 071 - 579 57 77; artsen kunnen het Orgaancentrum 24/7 bereiken via 071 - 579 57 95.
Screening en logistiek
- Neem als uitvoerend arts, nadat de SCEN-procedure is afgerond, contact op met de orgaandonatiecoördinator in uw regio via de Nederlandse Transplantatiestichting.
- Plan bloedafname, virologie, HLA-typering en beeldvorming ruim voor de uitvoeringsdatum.
- Reserveer OK-capaciteit, operatieteams en een aparte, rustige ruimte voor patiënt en naasten.
- Leg een schriftelijk stappenplan met tijdlijn vast en deel dit met alle betrokkenen.
Op de dag zelf
- De hieronder beschreven taken worden uitgevoerd door de orgaandonatiecoördinator (ODC), in nauwe afstemming met de uitvoerend arts.
- Bied naasten begeleiding en een vaste contactpersoon aan.
- Plaats bij voorkeur een arterielijn, zodat een continue bloeddrukmeting direct beschikbaar is en de isolatie- en perfusietechniek van de organen optimaal kan worden voorbereid.
- Hanteer de no-touch periode van vijf minuten na circulatiestilstand.
- Streef naar een korte warme ischemietijd; bewaak tegelijk de waardigheid van het afscheid.
- De uitvoerend arts wordt bij alle stappen ondersteund door de orgaandonatiecoördinator en/of de donatie-intensivist, die samen de logistiek en medische begeleiding rondom de procedure verzorgen.
- Maak vooraf duidelijke afspraken over wie het overlijden vaststelt en wie communiceert.
Zorg voor het team
- Plan een debriefing met OK-personeel, verpleegkundigen en artsen.
- Respecteer gewetensbezwaren; deelname is vrijwillig.
- Zorg voor nazorg en een nagesprek met naasten, inclusief geanonimiseerde uitkomsten.
Verschillen met België
- In België wordt orgaandonatie na euthanasie al sinds 2005 uitgevoerd; Nederland volgde in 2012. België heeft daardoor meer ervaring met de procedure.
- In Nederland wordt de euthanasie gemeld als niet-natuurlijke dood bij de forensisch arts; het uitnemen start pas na vrijgave door de officier van justitie. In België wordt de euthanasie gemeld bij de Federale Controle- en Evaluatiecommissie en ontbreekt deze vrijgave-stap, wat de logistiek rondom de uitname vereenvoudigt.
- Voor minderjarigen gelden verschillende leeftijdsgrenzen: in Nederland is euthanasie mogelijk vanaf 12 jaar (met ouderlijke betrokkenheid onder de 16); in België sinds 2014 ook voor jongere, wilsbekwame minderjarigen.
- In beide landen geldt dat het initiatief en de uitdrukkelijke wens van de patiënt zelf moeten komen; een arts mag orgaandonatie na euthanasie niet initiëren.
- De medische en logistieke uitgangspunten (arterielijn, korte warme ischemietijd, no-touch periode) zijn in beide landen vergelijkbaar. Raadpleeg voor de Belgische procedure altijd de protocollen van uw eigen instelling en het lokale donatieteam.